Hizmet · tesisat
Sprinkler — otomatik yağmurlama söndürme sistemi — yangının başladığı ilk dakikalarda müdahale eder, alevin yayılmasını engeller ve binadaki insanlara kaçış süresi kazandırır. Türkiye'de BYKHY zorunluluğu, sigorta indirimi ve yapı sınıflarındaki güncel revizyonlarla birlikte sprinkler projesi artık endüstriyel tesislerin temel yatırımlarından biri.
/01 — Kapsam
TS EN 12845'e göre LH (Light Hazard), OH1-4 (Ordinary Hazard 1–4) ve HHP/HHS (High Hazard Process/Storage) sınıflarından doğru olanı seçmek tasarımın temelidir. NFPA 13 esasında Light/Ordinary/Extra Hazard sınıflandırması kullanılır. Yanlış sınıf seçimi tüm hesabı geçersiz kılar.
Donma riski olmayan iç hacimlerde ıslak (wet-pipe) sistem ekonomik ve hızlıdır. Soğuk depolar, otoparklar ve dış mekânlar için kuru (dry-pipe) sistem gerekir. Veri merkezi gibi hassas ortamlarda preaction tercih edilir. Petrokimya, hangar, trafo binalarında deluge sistemler uygundur.
Pipe-flow Expert veya benzeri yazılımla Hazen-Williams + Darcy-Weisbach çift doğrulaması yapılır. Çekirdek boru, dağıtım, branşman ve sprinkler kollarının çapları hesap doğrulamasından sonra netleşir. Su besleme kaynağının debi-basınç eğrisi sistem eğrisi ile çakıştırılır.
Pendant, upright, sidewall, concealed, ESFR, CMSA — sprinkler tipi tavana, depo yüksekliğine ve mevcut donanıma göre değişir. K-factor (K115, K161, K200 vb.) seçimi de aynı derecede önemli. Yerleşim toleransları TS EN 12845 §15 ve NFPA 13 Bölüm 9'da tanımlı.
/02 — Teslim seti
Belirsizliği seven mühendislik yok. Her aşama tanımlı, her teslim sayılır.
Teslim klasörü
/03 — Teknik künye
/04 — Ne zaman gerekli?
/05 — Sorularınız
BYKHY ve TS EN 12845 esasında sprinkler tasarımı bütünseldir: yapının korunan tüm hacimlerinde devreye girer. Sadece kazan dairesi, fan odası gibi suya hassas olmayan teknik hacimlerde alternatif sistem (gazlı, köpük) tercih edilebilir; ancak bu istisnalar gerekçeli rapor ile belgelenir.
ESFR (Early Suppression Fast Response), yüksek depo yangınlarında etkili olmak için tasarlanmış özel sprinkler tipidir. K161, K200, K240 ve K360 K-factor seçenekleri vardır. NFPA 13 §17 esasında 12.2 m'ye kadar depo yüksekliği için tek başına yeterli olabilir. ESFR kullanılmazsa in-rack sprinkler veya CMSA gerekir.
2025 itibarıyla Türkiye'de ortalama maliyet 250–650 TL/m² (yapı tipi ve tehlike sınıfına göre). Light Hazard ofis 250–350 TL/m², Ordinary Hazard fabrika 350–500 TL/m², High Hazard depo 500–650 TL/m² aralığında. Pompa istasyonu, su deposu ve ana hat ayrı kalemlerdir.
Bir sonraki adım